Ferrytyna to bia\u0142ko magazynuj\u0105ce \u017celazo w organizmie i najlepszy pojedynczy wska\u017anik jego zapas\u00f3w. W kontek\u015bcie w\u0142os\u00f3w wymienia si\u0119 j\u0105 cz\u0119sto, poniewa\u017c nasilone wypadanie w\u0142os\u00f3w u kobiet w okresie rozrodczym nierzadko zbiega si\u0119 z niskimi zapasami \u017celaza \u2013 i to nawet wtedy, gdy morfologia, \u0142\u0105cznie z hemoglobin\u0105, jest ca\u0142kowicie prawid\u0142owa.<\/p>\n
\u017belazo nie porusza si\u0119 w organizmie swobodnie. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z bia\u0142kami, a ferrytyna jest tym, kt\u00f3re magazynuje je w w\u0105trobie, \u015bledzionie, szpiku kostnym i innych tkankach. Gdy organizm zu\u017cywa wi\u0119cej \u017celaza, ni\u017c przyjmuje, najpierw opr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 te rezerwy, a dopiero p\u00f3\u017aniej spadaj\u0105 hemoglobina i erytrocyty.<\/p>\n
Dlatego wynik mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 tak: hemoglobina prawid\u0142owa, erytrocyty prawid\u0142owe, a ferrytyna niska. Ten stan nazywa si\u0119 syderopeni\u0105 bez niedokrwisto\u015bci, czyli niedoborem \u017celaza w zapasach. Klasyczna morfologia go nie wykrywa. Wykrywa go tylko pomiar ferrytyny, zwykle wraz z \u017celazem w surowicy, TIBC i wysyceniem transferyny.<\/p>\n
Dolna granica zakresu referencyjnego ferrytyny w laboratoriach wynosi najcz\u0119\u015bciej oko\u0142o 10\u201315 ng\/ml dla kobiet. T\u0119 granic\u0119 ustalono tak, by wykluczy\u0107 niedokrwisto\u015b\u0107, a nie po to, by opisa\u0107 optymalny stan w\u0142os\u00f3w czy energii. Dlatego zdarza si\u0119, \u017ce wynik jest formalnie \u00abw zakresie referencyjnym\u00bb, a pacjentka nadal czuje si\u0119 zm\u0119czona.<\/p>\n
W literaturze dermatologicznej od dawna dyskutuje si\u0119, jaka warto\u015b\u0107 ferrytyny jest istotna dla w\u0142os\u00f3w. Proponowane granice r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy badaniami i nie istnieje jeden, powszechnie przyj\u0119ty pr\u00f3g. Cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 znajduje zwi\u0105zek mi\u0119dzy nisk\u0105 ferrytyn\u0105 a rozlanym wypadaniem w\u0142os\u00f3w u kobiet, inne prace tego zwi\u0105zku nie potwierdzaj\u0105. Wniosek st\u0105d jest ostro\u017cny: niska ferrytyna to wynik wart rozwa\u017cenia, ale nie jest automatycznie wyja\u015bnieniem ka\u017cdego wypadania w\u0142os\u00f3w.<\/p>\n
Mieszek w\u0142osowy nale\u017cy do najbardziej aktywnych metabolicznie tkanek w organizmie. Kom\u00f3rki macierzy mieszka dziel\u0105 si\u0119 wyj\u0105tkowo szybko \u2013 szybciej ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 kom\u00f3rek w ciele. Taki podzia\u0142 wymaga sta\u0142ego zaopatrzenia w tlen i energi\u0119, a \u017celazo jest sk\u0142adnikiem hemoglobiny przenosz\u0105cej tlen oraz wielu enzym\u00f3w uczestnicz\u0105cych w syntezie DNA.<\/p>\n
Gdy zapasy \u017celaza spadaj\u0105, organizm ustala priorytety. W\u0142osy nie s\u0105 tkank\u0105 \u017cyciowo wa\u017cn\u0105, wi\u0119c zasoby kieruje si\u0119 tam, gdzie s\u0105 potrzebne bardziej. Praktyczn\u0105 konsekwencj\u0105 jest to, \u017ce wi\u0119ksza liczba mieszk\u00f3w przedwcze\u015bnie wchodzi w telogen, czyli faz\u0119 spoczynku cyklu. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej wida\u0107 to jako nasilone wypadanie \u2013 mechanizm opisywany jako \u0142ysienie telogenowe, om\u00f3wiony szerzej w tek\u015bcie o wypadaniu w\u0142os\u00f3w<\/a>.<\/p>\n Przesuni\u0119cie w czasie jest powodem wielu nieporozumie\u0144. Wydarzenie, kt\u00f3re wyczerpa\u0142o zapasy \u017celaza \u2013 por\u00f3d, obfite miesi\u0105czki przez kilka miesi\u0119cy, restrykcyjna dieta, operacja \u2013 zachodzi dwa do trzech miesi\u0119cy przed tym, jak wypadanie stanie si\u0119 widoczne. Dlatego przyczyny szuka si\u0119 cz\u0119sto w tym, co dzieje si\u0119 teraz, a nie w tym, co dzia\u0142o si\u0119 na wiosn\u0119.<\/p>\n Warto zna\u0107 te\u017c drug\u0105 stron\u0119. Ferrytyna jest tak zwanym bia\u0142kiem ostrej fazy \u2013 ro\u015bnie w obecno\u015bci stanu zapalnego, infekcji i w niekt\u00f3rych chorobach przewlek\u0142ych. Oznacza to, \u017ce u osoby z aktywnym procesem zapalnym ferrytyna mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 prawid\u0142owo lub nawet by\u0107 podwy\u017cszona, cho\u0107 zapasy \u017celaza s\u0105 w rzeczywisto\u015bci niskie. Dlatego wyniku nigdy nie interpretuje si\u0119 w oderwaniu, lecz razem z CRP, morfologi\u0105 i ca\u0142ym obrazem klinicznym. Interpretacja nale\u017cy do lekarza.<\/p>\n \u017belazo z \u017cywno\u015bci wyst\u0119puje w dw\u00f3ch postaciach. \u017belazo hemowe z mi\u0119sa, w\u0105troby i ryb wch\u0142ania si\u0119 znacznie lepiej. \u017belazo niehemowe z ro\u015blin str\u0105czkowych, ciemnych warzyw li\u015bciastych, nasion i pe\u0142noziarnistych zb\u00f3\u017c wch\u0142ania si\u0119 s\u0142abiej, ale wch\u0142anianie poprawia si\u0119, gdy w tym samym posi\u0142ku znajdzie si\u0119 witamina C \u2013 na przyk\u0142ad soczewica z papryk\u0105 lub cytryn\u0105.<\/p>\n Odwrotnie dzia\u0142aj\u0105 kawa, herbata czarna i zielona oraz preparaty wapnia przyjmowane do posi\u0142ku. Ich jednoczesne spo\u017cycie zmniejsza przyswajalno\u015b\u0107 \u017celaza z po\u017cywienia.<\/p>\n Preparat\u00f3w \u017celaza nie przyjmuje si\u0119 \u00abna wszelki wypadek\u00bb. Nadmiar \u017celaza w organizmie nie jest oboj\u0119tny, a przy niekt\u00f3rych stanach dziedzicznych, jak hemochromatoza, jest wyra\u017anie szkodliwy. Decyzj\u0119 o suplementacji, doborze preparatu i czasie przyjmowania podejmuje lekarz na podstawie wynik\u00f3w. To samo dotyczy bada\u0144 kontrolnych, kt\u00f3rymi \u015bledzi si\u0119 odpowied\u017a.<\/p>\n To wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie. Je\u015bli w\u0142osy s\u0105 w \u0142ysieniu telogenowym z powodu niskiej ferrytyny, rozwi\u0105zanie le\u017cy w wyr\u00f3wnaniu niedoboru \u2013 produkt kosmetyczny nie zast\u0105pi \u017celaza. Piel\u0119gnacja w\u0142os\u00f3w i preparaty kosmetyczne, w tym serum i ampu\u0142ki<\/a> oraz formulacje peptydowe<\/a>, dzia\u0142aj\u0105 na powierzchni sk\u00f3ry g\u0142owy i w\u0142os\u00f3w; nie wp\u0142ywaj\u0105 na zapasy \u017celaza w organizmie i nie zast\u0119puj\u0105 post\u0119powania medycznego.<\/p>\n Praktyczna kolejno\u015b\u0107 jest wi\u0119c prosta: najpierw ustala si\u0119, czy jest co\u015b og\u00f3lnoustrojowego, co da si\u0119 skorygowa\u0107, a dopiero potem rozwa\u017ca rutyn\u0119 piel\u0119gnacyjn\u0105.<\/p>\n Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady lekarskiej, diagnozy ani zalecenia terapeutycznego. W sprawie interpretacji wynik\u00f3w i ewentualnego leczenia zwr\u00f3\u0107 si\u0119 do lekarza.<\/em><\/p>\nOp\u00f3\u017anienie efektu<\/h3>\n
Kto jest w grupie podwy\u017cszonego ryzyka niskiej ferrytyny<\/h2>\n
\n
Ferrytyna nie zawsze jest wiarygodna<\/h2>\n
\u017belazo w diecie<\/h2>\n
O suplementacji<\/h3>\n
Gdzie w tym piel\u0119gnacja w\u0142os\u00f3w<\/h2>\n
W skr\u00f3cie<\/h2>\n
\n