Biotyna na włosy

Biotyna to witamina, która w marketingu produktów do włosów pojawia się tak często, że niemal stała się synonimem «witaminy na włosy». Obraz wyłaniający się z literatury naukowej jest znacznie bardziej umiarkowany niż ten z opakowania i warto go znać przed zakupem.

Czym jest biotyna

Biotyna to witamina B7, znana też jako witamina H. Jest rozpuszczalna w wodzie i pełni rolę kofaktora grupy enzymów uczestniczących w metabolizmie kwasów tłuszczowych, glukozy i aminokwasów. Przez metabolizm aminokwasów łączy się też z syntezą keratyny, białka strukturalnego, z którego zbudowane są włosy i paznokcie – stąd jej reputacja.

Niedobór biotyny jest rzadki

To najważniejszy fakt w całej sprawie. Biotyna występuje w wielu produktach spożywczych: w jajach, wątróbce, orzechach, nasionach, roślinach strączkowych, łososiu, nabiale, batatach. Do tego w pewnym stopniu wytwarza ją mikroflora jelitowa.

U osób odżywiających się różnorodnie niedobór biotyny praktycznie się nie zdarza. Sytuacje, w których się go opisuje, to najczęściej:

• Dziedziczne zaburzenia metabolizmu biotyny, jak niedobór biotynidazy
• Długotrwałe przyjmowanie niektórych leków przeciwpadaczkowych
• Długotrwałe regularne spożywanie surowych białek jaj – awidyna z surowego białka wiąże biotynę i uniemożliwia jej wchłanianie; gotowanie rozkłada awidynę
• Długotrwałe żywienie pozajelitowe bez dodatku witamin
• Przewlekłe spożywanie alkoholu i ciężkie zaburzenia wchłaniania

Prawdziwy niedobór nie objawia się tylko na włosach. Towarzyszy mu łuszczące zapalenie skóry wokół oczu, nosa i ust, zapalenie spojówek, a przy nasilonych postaciach także objawy neurologiczne. Izolowane wypadanie włosów u osoby poza tym zdrowej niemal nigdy nie wynika z braku biotyny.

Co mówią badania

Prace przeglądowe dotyczące suplementacji biotyną przy problemach z włosami i paznokciami dochodzą do spójnego wniosku: dowody korzyści u osób bez niedoboru są słabe. Opisane w literaturze przypadki poprawy dotyczą pacjentów z potwierdzonym niedoborem lub ze szczególnymi zaburzeniami dziedzicznymi.

Innymi słowy, biotyna uzupełnia to, czego brakuje. Jeśli nie brakuje, dodatkowa ilość nie ma gdzie działać – nadmiar, jako że witamina jest rozpuszczalna w wodzie, wydala się z moczem.

Problem praktyczny: biotyna zaburza wyniki badań laboratoryjnych

To szczegół rzadko wspominany na opakowaniu, a klinicznie istotny. Wysokie dawki biotyny, takie jak w wielu suplementach na włosy, mogą poważnie zaburzyć wyniki badań laboratoryjnych wykorzystujących technologię biotyna-streptawidyna.

Najczęściej dotyczy to hormonów tarczycy i troponiny, markera stosowanego w ocenie zawału serca. Fałszywie zmienione wyniki mogą prowadzić do błędnego wniosku w obie strony. Organy regulacyjne w kilku krajach wydały w tej sprawie ostrzeżenia.

Dlatego: jeśli przyjmujesz biotynę, koniecznie powiedz o tym lekarzowi i laboratorium przed pobraniem krwi. Zwyczajową praktyką jest kilkudniowa przerwa przed badaniem, ale decyzję o tym podejmuje lekarz.

Kiedy biotyna ma sens

Ma go w sytuacjach ustalonych przez lekarza – przy potwierdzonym niedoborze, przy dziedzicznych zaburzeniach metabolizmu biotyny i przy stanach utrudniających wchłanianie. W takich przypadkach suplementacja jest sensowna i ukierunkowana.

Nie ma natomiast podstaw przyjmowanie wysokich dawek «na wszelki wypadek», w nadziei, że więcej znaczy lepiej. Przy witaminach rozpuszczalnych w wodzie ten rachunek się nie zgadza.

Co więc sprawdzić przy wypadaniu włosów

Gdy włosy się przerzedzają, pożyteczniej jest spojrzeć na parametry, które w praktyce rzeczywiście częściej bywają zaburzone:

• Ferrytyna i zapasy żelaza, zwłaszcza u kobiet
• Czynność tarczycy
• Witamina D
• Łączna podaż białka i energii, szczególnie przy dietach restrykcyjnych
• Cynk, przy stanach z zaburzeniami wchłaniania

Do tego część wypadania w ogóle nie ma podłoża żywieniowego – wzór dziedziczny opisaliśmy w tekście o łysieniu androgenowym, a przegląd pozostałych przyczyn w tekście o wypadaniu włosów.

Biotyna w kosmetykach

Biotyna występuje też w składzie szamponów, serum i innych preparatów do włosów. Tu sytuacja jest inna niż przy suplementacji: chodzi o zastosowanie miejscowe, w małych stężeniach, z ograniczonym przenikaniem przez skórę. Jej rola w takich formulacjach jest przede wszystkim kondycjonująca, a nie odżywcza. Produkt kosmetyczny, w tym serum na skórę głowy, nie usuwa niedoboru witaminy w organizmie.

W skrócie

• Biotyna to witamina B7, potrzebna do metabolizmu i syntezy keratyny.
• Niedobór jest rzadki i z reguły daje objawy skórne i neurologiczne, a nie tylko wypadanie włosów.
• U osób bez niedoboru dowody korzyści z suplementacji są słabe.
• Wysokie dawki mogą poważnie zaburzyć wyniki badań laboratoryjnych – poinformuj lekarza.
• Przy wypadaniu włosów warto najpierw sprawdzić żelazo, tarczycę i podaż białka.
• Biotyna w kosmetyku działa miejscowo i nie uzupełnia niedoboru w organizmie.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady lekarskiej. W sprawie suplementacji skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Powiązane: Peptydy na włosy z GHK-Cu – zestaw PP405